Een samenlevingscontract is bij het kopen van een huis niet verplicht, maar zonder dit contract ben je als ongehuwd stel juridisch en financieel kwetsbaar. Wie een huis koopt met een partner en niet getrouwd is of geen geregistreerd partnerschap heeft, regelt niets automatisch. Een samenlevingscontract legt vast wat er van jullie beiden is, wat er gebeurt als de relatie eindigt en hoe kosten worden verdeeld. Dat voorkomt dure conflicten op het slechtst mogelijke moment.
Waarom een samenlevingscontract bij huis kopen zo belangrijk is
Stel: jullie kopen samen een woning. De ene partner brengt 40.000 euro eigen geld in, de ander niets. Zonder samenlevingscontract is het juridisch lastig te bewijzen dat die inbreng van jou was en dat je er recht op hebt bij een eventuele verkoop. In een samenlevingscontract leg je dit soort zaken zwart op wit vast, inclusief hoe jullie de hypotheeklasten verdelen en wat er gebeurt als één van jullie wil uitkopen.
Bovendien geldt: zonder samenlevingscontract zijn jullie elkaars fiscale partner niet automatisch. Dat betekent dat je geen gebruikmaakt van fiscale voordelen waar gehuwde of geregistreerde partners wel recht op hebben, zoals het slim verdelen van aftrekposten bij de belastingaangifte. Met een samenlevingscontract worden jullie wél elkaars fiscale partner, wat bij een hypotheek met hypotheekrenteaftrek al snel honderden euro’s per jaar kan schelen.
Wat je vastlegt in het contract
Een samenlevingscontract wordt opgesteld door een notaris en bevat afspraken die je als stel zelf kunt invullen. Voor een gezamenlijke woning zijn dit de meest voorkomende onderdelen:
- Eigendomsverhouding: wie is voor welk percentage eigenaar van de woning? Dit is vooral relevant als één van jullie meer eigen geld heeft ingebracht.
- Verdeling van kosten: hoe delen jullie de hypotheeklasten, het onderhoud en de vaste lasten? Fifty-fifty of naar rato van inkomen?
- Wat gebeurt er bij scheiding: mag één partner de ander uitkopen? Hoe wordt de waarde van de woning dan bepaald?
- Wat gebeurt er bij overlijden: erft de partner de woning of gaan de rechten naar de familie? Zonder testament of samenlevingscontract met een zogenoemde verblijvingsbepaling kan de familie van de overledene aanspraak maken op de woning.
Fiscaal voordeel: elkaars fiscale partner worden
Een praktisch voordeel dat mensen soms over het hoofd zien: met een samenlevingscontract word je elkaars fiscale partner bij de Belastingdienst. Dat geeft jullie de vrijheid om belastingvoordelen onderling te verdelen op de voor jullie gunstigste manier. Zo kan de partner met het hoogste inkomen de volledige hypotheekrenteaftrek claimen, wat netto meer oplevert dan wanneer die aftrek over twee aangiftes wordt verdeeld. Zeker bij een groot inkomensverschil kan dat jaarlijks een merkbaar verschil maken.
Bescherming bij overlijden
Sterft één van jullie, dan is de situatie zonder samenlevingscontract hachelijk. Als ongehuwde partners erven jullie niet automatisch van elkaar. De wettelijke erfgenamen, zoals ouders of broers en zussen van de overledene, kunnen dan aanspraak maken op diens aandeel in de woning. In de praktijk betekent dit dat de achterblijvende partner gedwongen kan worden de woning te verkopen. Een samenlevingscontract met een verblijvingsbepaling, eventueel aangevuld met een testament, voorkomt dit. De notaris kan adviseren welke combinatie in jullie situatie het beste werkt.
Hypotheek afsluiten zonder samenlevingscontract: kan het?
Ja, je kunt een hypotheek afsluiten zonder samenlevingscontract. De bank heeft er geen wettelijk recht op. Toch vragen veel geldverstrekkers er wel naar, of adviseren ze je er een te sluiten. Dat is niet voor niets: de bank wil zekerheid dat duidelijk is wie welk deel van de schuld draagt. Bovendien is het in jullie eigen belang: zonder contract loop je het risico dat een conflict over de woning jaren aansleept en veel geld kost aan juridische procedures.
Kosten van een samenlevingscontract
De kosten voor een samenlevingscontract bij een notaris lopen uiteen. Naar schatting betaal je in 2026 tussen de 200 en 600 euro, afhankelijk van de notaris en hoe uitgebreid het contract is. Heb je ook een testament nodig, dan komen daar extra kosten bij. Sommige notarissen bieden een combinatiepakket aan voor stellen die samenwonen en een huis kopen. Vergeleken met de financiële risico’s die je afdekt, zijn de kosten beperkt.
Een samenlevingscontract is voor ongehuwde stellen die samen een huis kopen geen overbodige luxe, maar gewoon een verstandige stap. Het beschermt jullie bij scheiding én bij overlijden, geeft fiscale voordelen en maakt duidelijk wie wat bezit. Laat het opstellen door een notaris, zodat het juridisch waterdicht is en precies aansluit op jullie situatie.
