Een gezinswoning is voor veel mensen het grote doel. Een plek waar het hele huishouden ruimte heeft, waar kinderen kunnen spelen en waar je echt thuis bent. Toch weten veel mensen niet precies waar ze op moeten letten bij het zoeken naar zo’n woning. Wat maakt een woning geschikt voor een gezin? En wat zijn de verschillen tussen kopen en huren? In deze tekst lees je alles wat je moet weten om een goede keuze te maken.
Wat een gezinswoning anders maakt dan andere woningen
Een woning voor een heel gezin is anders dan een studio of een appartement voor één persoon. Zo’n woning heeft meestal meerdere verdiepingen, meerdere slaapkamers en een eigen tuin of buitenruimte. Voorbeelden zijn de rijtjeswoning, de twee-onder-een-kapwoning en de vrijstaande woning. Al deze typen zijn bedoeld voor bewoning door één huishouden. Dat betekent dat het gezin de woning voor zichzelf heeft, zonder gedeelde gangen of gedeelde voorzieningen met andere bewoners. Dat geeft rust en ruimte, maar brengt ook meer verantwoordelijkheid met zich mee. Denk aan het onderhoud van de tuin, de buitenmuren en het dak. Bij een appartement regelt de vereniging van eigenaren dat vaak gezamenlijk, maar bij een eengezinswoning ben je daar grotendeels zelf verantwoordelijk voor.
Kopen of huren: de belangrijkste verschillen op een rij
Veel gezinnen staan voor de keuze: kopen of huren? Beide opties hebben voor- en nadelen. Wie een woning koopt, bouwt vermogen op. Met elke maandelijkse aflossing wordt het eigendom groter. Daar staat tegenover dat kopen hoge kosten met zich meebrengt aan het begin. Denk aan de overdrachtsbelasting, de notariskosten en de kosten voor de hypotheekadviseur. In Nederland betaal je als starter 2% overdrachtsbelasting over de koopsom. Huren is vaak toegankelijker om mee te beginnen, maar je bouwt geen eigen vermogen op. De huurmarkt voor ruime woningen is bovendien krap. Het aanbod van huurwoningen met meerdere slaapkamers en een tuin is beperkt, waardoor de wachttijden in de sociale sector lang kunnen zijn en de huurprijzen in de vrije sector hoog liggen. Wie flexibel wil blijven, bijvoorbeeld vanwege werk of persoonlijke omstandigheden, kiest soms bewust voor huren. Wie zekerheid op de lange termijn zoekt, kiest vaker voor kopen.
Waar je op let bij de zoektocht naar een geschikte woning
Bij de zoektocht naar een geschikte familiewoning spelen veel factoren een rol. De ligging is voor de meeste gezinnen heel belangrijk. Denk aan de afstand tot scholen, speelplaatsen, winkels en openbaar vervoer. Een rustige straat met weinig verkeer is voor jonge kinderen prettig. Daarna komt de indeling van de woning zelf. Hoeveel slaapkamers zijn er? Is er een aparte studeerkamer of werkplek? Hoe groot is de woonkamer? En wat is de staat van de keuken en de badkamer? Een woning die er van buiten mooi uitziet, kan van binnen veel achterstallig onderhoud hebben. Laat bij de aankoop altijd een bouwkundige keuring uitvoeren. Zo kom je niet voor verrassingen te staan. Kijk ook naar de energieprestatie van de woning. Een goed energielabel betekent lagere maandelijkse kosten voor verwarming en stroom. Woningen met energielabel A of B zijn zuiniger dan woningen met label D of lager.
Financiering en kosten waar je rekening mee houdt
De prijs van een koopwoning voor een gezin verschilt sterk per regio. In grote steden zoals Amsterdam en Utrecht liggen de prijzen veel hoger dan in kleinere gemeenten. Een hypotheek dekt in de meeste gevallen niet de volledige koopsom plus de bijkomende kosten. Je hebt doorgaans eigen geld nodig, ook wel eigen inbreng genoemd. Reken op ongeveer 5 tot 6% van de koopsom aan bijkomende kosten, zoals notariskosten, makelaarskosten en advieskosten voor de hypotheek. Voor wie moeite heeft om een woning te betalen, zijn er regelingen zoals de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Die geeft de bank zekerheid en jou als koper vaak een lagere rente. Als je gaat huren, zijn de maandelijkse kosten overzichtelijker, maar je hebt minder zeggenschap over de woning. Je mag bijvoorbeeld niet zomaar verbouwen of de tuin helemaal naar eigen smaak inrichten. Lees het huurcontract altijd goed door en let op de jaarlijkse huurverhoging die de verhuurder mag doorvoeren.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een rijtjeswoning en een twee-onder-een-kapwoning?
Een rijtjeswoning staat aaneengesloten met meerdere woningen in een rij. Een twee-onder-een-kapwoning bestaat uit twee woningen die tegen elkaar aangebouwd zijn en één dak delen. De twee-onder-een-kapwoning heeft daardoor vaak meer ruimte en vrijheid dan een rijtjeswoning.
Hoeveel slaapkamers heeft een gezinswoning gemiddeld?
De meeste woningen voor een gezin hebben drie tot vier slaapkamers. Dit varieert per type woning en per regio. Vrijstaande woningen hebben soms vijf of meer slaapkamers, terwijl kleinere rijtjeswoningen er soms maar twee of drie hebben.
Wat is een bouwkundige keuring en wanneer heb je die nodig?
Een bouwkundige keuring is een onderzoek naar de staat van een woning. Een specialist bekijkt dan onder andere het dak, de muren, de fundering en de installaties. Je hebt zo’n keuring nodig bij de aankoop van een bestaande woning, zodat je weet welk onderhoud er nog nodig is en wat dat gaat kosten.
Wat is de Nationale Hypotheek Garantie?
De Nationale Hypotheek Garantie, afgekort NHG, is een garantie die je als koper kunt aanvragen bij het afsluiten van een hypotheek. Als je de hypotheek door bepaalde omstandigheden niet meer kunt betalen, springt de NHG bij. In ruil daarvoor betaal je eenmalig een kleine premie en krijg je van de bank vaak een lagere rente aangeboden. De NHG geldt alleen voor woningen onder een bepaalde koopgrens.
